Chùa Điều Sơn – Di tích cổ lưu giữ dấu ấn nghệ thuật thời Nguyễn

Chùa Điều Sơn nằm trong quần thể di tích Đền, Chùa Điều Sơn thuộc khu phố 1, phường Thị Cầu, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh (nay là tổ dân phố Thị Cầu 1, phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh). Cụm di tích Đền, Chùa Điều Sơn bố cục mặt bằng kiến trúc kiểu “tiền Thánh hậu Phật”.

Chùa Điều Sơn vốn được xây dựng từ lâu đời dưới chân núi Đèo nên được gọi là chùa Đèo. Theo văn bia thì chùa được trùng tu, sửa chữa vào năm Tự Đức thứ 24 (1871) và năm Thành Thái thứ 6 (1894). Trải trường kỳ lịch sử, chùa bị tàn phá và sửa chữa nhiều lần. Năm 2015 chùa được đại trùng tu khang trang bề thế mang dáng vẻ truyền thống.

Công trình chính của chùa là Toà Tam bảo có bình đồ kiến trúc kiểu chữ “Đinh” gồm 5 gian Tiền đường và 3 gian Thượng điện, mặt quay theo hướng Đông Nam. Trên các bộ phận kiến trúc đều được chạm khắc công phu nghệ thuật các đề tài rồng mây hoa lá cách điệu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Hệ thống cửa được mở ở 3 gian giữa theo kiểu “thượng song hạ bản”. Trong khuôn viên của chùa còn có nhà Tổ, nhà Mẫu và nhà ở của sư trụ trì, nhà khách, lầu quan âm.

Chùa Điều Sơn là trung tâm sinh hoạt tôn giáo của nhân dân địa phương được dựng lên từ lâu đời để thờ Phật, thờ Mẫu, thờ các vị tổ sư. Chùa còn lưu giữ được hệ thống tượng phật được tạo tác đẹp mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, chuông đồng và hoành phi thời Nguyễn, bia đá “Hậu phật bi ký” dựng năm Tự Đức thứ 34 (1881).

Lễ hội Chùa Điều Sơn được tổ chức vào ngày 19,20 tháng Giêng (âm lịch) theo nghi lễ tôn giáo. 

Chùa Điều Sơn được Bộ Văn hoá Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử nghệ thuật, Quyết định số 168-VH/QĐ, ngày 02/03/1990.