Đình Phương Vĩ – Nơi lưu giữ dấu tích Ngũ Vị Đại Vương và những cổ vật quý

Làng Phương Vĩ trước là Vĩ Vũ có tên nôm làng Vị xưa thuộc tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng (nay là tổ dân phố Thanh Phương, phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh). Đình Phương Vĩ tọa lạc trên một khu đất cao, thoáng, ở phía Tây Nam của làng, mặt quay hướng Tây nhìn ra cánh đồng rộng lớn. Đình vốn được khởi dựng từ thời Lê và đã bị đốt phá trong kháng chiến chống Pháp. Ngôi đình hiện nay được dân làng xây dựng lại vào các năm 1994, 2008 và 2011.

Đình có kiến trúc theo kiểu “tiền chữ Nhất, hậu chữ Đinh” gồm: Đại đình 5 gian cấu trúc thượng chồng rường, hạ giá chiêng và xây bít đốc hai đầu. Tiền tế 3 gian, chất liệu bê tông cốt thép Hậu cung 1 gian, bộ khung gỗ chắc khỏe. Nhà khách 3 gian, đổ mái bằng. 

Căn cứ vào các nguồn tài liệu thần tích, sắc phong còn lưu giữ tại đình thì đình làng Phương Vĩ thờ “Ngũ Vị Đại Vương” (Công Minh Chính Trực) - các vị thần có công giúp nhà Tiền Lý trong cuộc đại phá quân xâm lược nhà Lương ở thế kỷ thứ VI.

Hiện đình Phương Vĩ còn gìn giữ được nhiều cổ vật quý: Bát hương đá thời Lê, bản thần tích thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII), 7 đạo sắc phong (được ban tặng vào các năm 1822, 1853, 1855, 1880, 1887, 1909, 1924), 5 ngai thờ gỗ thời Nguyễn, hoành phi, câu đối… Cổ vật tiêu biểu và đặc sắc nhất của đình Phương Vĩ là bát hương đá thời Lê, chiếc “kiệu bành” bát cống và 4 cờ tứ quý thêu hình các con vật thiêng trong bộ tứ linh.

Lễ hội truyền thống của đình Phương Vĩ được tổ chức vào ngày mùng 10 tháng Giêng. Phần lễ có các nghi thức dâng hương cúng thánh tại đình. Song song với phần lễ là phần hội có nhiều trò chơi dân gian như: hát quan họ, đánh đu, chọi gà… 

Đình Phương Vĩ được UBND tỉnh xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá - Quyết định số 161/QĐ-CT, ngày 08/02/2002.