Đền Bà Chúa Kho – Chốn linh thiêng cầu tài lộc nổi tiếng Bắc Ninh
Đền Bà Chúa Kho nằm trong Cụm Di tích Đình - Đền - Chùa thuộc làng Cô Mễ, phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh (nay là tổ dân phố Cô Mễ, phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh). Ngôi Đền được toạ lạc trên lưng chừng núi Kho, bên dưới là cánh đồng Trầm (trũng). Theo tư liệu ở đền hiện nay thì Đền thờ Bà Chúa Kho - người có công giúp vua nhà Lý trong việc gìn giữ kho lương của triều đình trong cuộc kháng chiến chống giặc Tống xâm lược năm 1077.
Tương truyền Bà là một người phụ nữ nhan sắc, đảm đang, tài giỏi, đã có công chiêu dân, dựng lập làng xóm vùng Quả Cảm, Cô Mễ, Thượng Đồng giúp dân làm ăn, đem lại mùa màng tươi tốt, cuộc sống no đủ giàu có. Rồi Bà trở thành Hoàng Phi Triều Lý, giúp vua trong việc kinh bang đất nước, tích luỹ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong thời kỳ trước và trong chiến thắng sông Như Nguyệt ở vùng núi Kho làng Cô Mễ. Bà đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống quân Tống vào ngày 12 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1077). Nhà vua thương tiếc phong Bà là Phúc Thần, nhân dân trong làng với niềm tôn kính công ơn của Bà và lập Đền thờ trên núi Kho, nơi đặt kho lương xưa trở thành trung tâm thờ phụng và lễ hội của vùng, mọi người vẫn gọi Bà với niềm tôn kính là Bà Chúa Kho.
Theo người dân địa phương cho biết, đền Bà Chúa Kho được khởi dựng từ thời Lý, ban đầu chỉ là ngôi miếu nhỏ, gọi là miếu Cô Tiên, sau đó đến thời Lê miếu được tu bổ, mở rộng thành ngôi đền lớn và nhà Lê đã phong thần cho Bà là “Chủ khố linh từ” tức là người có công trông nom kho tàng cho nhà Lý. Trải trường kỳ lịch sử công trình đó đã bị phá huỷ hoàn toàn. Sau kháng chiến chống Pháp đền được dựng lại với quy mô nhỏ. Từ năm 1990, ngôi đền từng bước được xây dựng với quy mô khang trang, bề thế gồm: Đền Thượng, đền Trung, đền Hạ.
Đền Thượng 3 gian, bộ mái cấu trúc kiểu chồng diêm 2 tầng mái. Bộ khung gỗ lim, các bộ vì kết cấu theo phong cách truyền thống. Đền Trung 5 gian chồng diêm 2 tầng mái, bộ vì theo kiểu thượng chồng rường hạ kẻ tràng. Đền Hạ 5 gian, bộ vì cấu trúc theo kiểu tiền kẻ hậu bẩy. Năm 2005 dân làng xây dựng thêm 1 gian 2 chái toà Tiền tế phía trước đền Hạ, Nghi môn, ban Cô, ban Cậu, Động sơn trang, Ban cửu trùng thiên…
Tại đền hiện còn lưu giữ được 3 bức đại tự và 3 đôi câu đối sơn son thiếp vàng…
Lễ hội Đền Bà Chúa Kho được tổ chức từ ngày 10 đến 15 tháng Giêng hằng năm nhằm kỷ niệm ngày Bà đã anh dũng hy sinh. Ngày này, dân làng Cô Mễ cùng khách thập phương dâng hương cúng Phật ở chùa làng và dâng lễ cúng Thanh Tam Giang ở Đình.
Cụm di tích lịch sử Đình - Đền - Chùa làng Cô Mễ đã được Bộ Văn hoá Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật - Quyết định số 100-VH/QĐ, ngày 21/01/1989
